Europese Grondwet: Ratificatieproces - Europa NU

De Europese Grondwet werd op 29 oktober 2004 in Rome ondertekend door de regeringsleiders en staatshoofden van alle EU-lidstaten. Dit verdrag kon pas in werking treden als ook de parlementen van alle EU-lidstaten het document hadden geratificeerd (goedgekeurd). Sommige landen besloten om hier een referendum aan vooraf te laten gaan, andere landen onderwierpen de Europese Grondwet slechts aan een parlementaire stemming.

Het eerste referendum vond plaats in Spanje, op 20 februari 2005. Het ja kreeg in Spanje een meerderheid van 76,7 procent. Op 10 juli 2005 keurden ook de Luxemburgers het verdrag per referendum goed, 56,5 procent stemde voor. Daarnaast hebben ook de parlementen van Litouwen, Hongarije, Slovenië, Italië, Griekenland, Slowakije, België, Oostenrijk, Duitsland, Letland, Cyprus, Malta, Estland en Finland de Europese Grondwet goedgekeurd. In deze landen ging hier geen referendum aan vooraf. Roemenië en Bulgarije werden op 1 januari 2007 automatisch partij bij de Europese Grondwet tegelijk met hun lidmaatschap van de Europese Unie. Beide landen maakten deze keuze echter niet bewust: de Europese Grondwet was 'ingebakken' in het EU-toetredingsverdrag.

De goedkeuringsprocedure had vanaf de referenda in Frankrijk en Nederland echter aan relevantie ingeboet. In beide landen sprak een meerderheid van de kiezers zich tegen de Europese Grondwet uit. In Frankrijk won het nee op zondag 29 mei 2005 met 54,9 procent, in Nederland kreeg het nee op 1 juni 2005 zelfs 61,5 procent. Europese leiders besloten tijdens een top op 16 juni 2005 om de onstane crisis rond de EU-grondwet opnieuw te bespreken in het voorjaar van 2006. Deze bespreking leidde tot de verlenging van de 'tijd van bezinning' tot het voorjaar van 2007.

Uiteindelijk is besloten een nieuw Verdrag op te stellen: het Verdrag van Lissabon. Dat is op 1 december 2009 in werking getreden.

Nederland

Het Nederlandse electoraat heeft zich op woensdag 1 juni 2005 uitgesproken over de Europese Grondwet via een referendum. Een ruime meerderheid van 61,5 procent sprak zich uit tegen de Europese Grondwet, terwijl 38,5 procent voor stemde. De opkomst bedroeg 63,3 procent.

Het referendum betekende voor Nederland een politiek novum: nog niet eerder was dit instrument op nationaal niveau ingezet.

België

Het Belgische parlement heeft de Europese Grondwet goedgekeurd. De Senaat keurde het verdrag goed in april 2005, de Kamer volgde enkele weken later. Inmiddels hebben ook alle gewest- en gemeenschapsparlementen de EU-grondwet geratificeerd. De goedkeuringsprocedure is definitief afgerond wanneer de Vlaamse premier Yves Leterme zijn handtekening zal zetten onder het document.

In juni 2004 kondigde premier Guy Verhofstadt nog aan dat hij de goedkeuring van de Europese Grondwet graag via een nationaal referendum wilde laten verlopen. Na een uiterst moeizame parlementaire discussie over de wenselijkheid van een referendum, bleek hier in januari 2005 een nipte meerderheid tegen. De Belgische kiezers hebben zich dus niet rechtstreeks uitgesproken over het onderwerp.

Bronnen: Samenwerkende Europese Parlementen (COSAC), Europese Commissie

Reageer

Delen: