Eurobeleid - Europa NU

De euro is een wettig betaalmiddel in zestien lidstaten van de Europese Unie. Ook de andere lidstaten zijn verplicht om op termijn de euro in te voeren. Zij moeten dan wel voldoen aan bepaalde voorwaarden.

Landen waar betaald wordt met de euro hebben het beleid met betrekking tot hun munt, zoals de wisselkoers, overgedragen aan één Europese financiële instelling. Die instelling is de Europese Centrale Bank (ECB).

Al vanaf de jaren '70 van de vorige eeuw wordt eraan gewerkt om de Europese economieën en munteenheden meer op één lijn te krijgen. In 1989 presenteerde men een drie-stappenplan om te komen tot een Economische en Monetaire Unie (EMU).

Dit plan werd opgeschreven in het Verdrag van Maastricht (1992). Tien jaar later was het mogelijk om in de winkel met euro's te betalen. Dat is heel snel voor zo'n grote stap in de geschiedenis. De Europese Centrale Bank (ECB) werd opgericht om te zorgen voor een goed rentebeleid. Dit moest het vertrouwen van de burgers in de euro vergroten.

Er zijn twaalf lidstaten waar sinds 1 januari 2002 met euro's betaald wordt: België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal en Spanje. Sinds 1 januari 2007 behoort ook Slovenië tot de eurozone. Cyprus en Malta hebben de euro op 1 januari 2008 ingevoerd, Slowakije op 1 januari 2009. Naar verwachting zullen de overige EU-landen tussen 2010 en 2014 overstappen op de euro.

Deze landen moeten dan wel voldoen aan strenge voorwaarden, de zogenoemde convergentiecriteria. Zo moet bijvoorbeeld de wisselkoers van hun munteenheid twee jaar lang stabiel zijn. Daarnaast mag de staatsschuld niet te hoog zijn. Landen die zich niet houden aan de criteria (bijvoorbeeld door het laten oplopen van hun begrotingstekort) worden onder speciaal toezicht gesteld door de Europese Commissie. In het uiterste geval kan de Commissie een boete uitdelen.

De Europese Centrale Bank is verantwoordelijk voor het eurobeleid. De ECB geeft munten en biljetten uit, coördineert de samenwerking op Europees niveau en houdt toezicht op de stabiliteit van de financiële sector. Ook moet de ECB ervoor zorgen dat de inflatie niet te veel oploopt.

Versoepeling afspraken?

Het economische beleid en de positie van de Europese Centrale Bank komen met regelmaat onder vuur te liggen. Vooral de zuidelijke lidstaten, vaak aangevoerd door Frankrijk, willen meer invloed op het beleid van de ECB en versoepeling van de begrotingsregels. Nederland is één van de landen die absoluut vast wil houden aan de regels zoals ze gelden. De onafhankelijke positie van de ECB is tot op heden behouden, maar het strikt naleven van de regels wordt door enkele landen niet altijd even goed gedaan.

Ontwikkeling Europese munt

Onder het kopje "Historie" bovenaan de linkerkolom van deze pagina, vindt u een toelichting op de ontwikkeling naar één Europese economie en munt.

Lees meer

Bij besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad, de Europese Raad, het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank (ECB) een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie en Europese Centrale Bank

De Commissie en de ECB samen adviseren de Raad in hoeverre lidstaten die nog niet aan de euro meedoen zouden kunnen toetreden tot de eurozone.

Eerstverantwoordelijk voor de Commissie is de Eurocommissaris voor Economische en monetaire zaken:

De huidige president van de Europese Centrale Bank is:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Besluitvorming door de Raad

Voor toezicht op het terrein van toezicht op financiële instellingen geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank.

Voor invoering van de euro geldt een andere procedure. Indien een lidstaat die de euro niet heeft voldoet aan de eisen om de euro in te kunnen voeren, besluit de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen over invoering van de euro in de betrokken lidstaat. Alleen lidstaten die de euro hebben ingevoerd, mogen stemmen. Het Europees Parlement en de Europese Raad moeten zijn geraadpleegd.

De koers waartegen de munt ingeruild wordt voor de euro wordt met eenparigheid van stemmen besloten. De ECB moet zijn geraadpleegd.

De raadsformatie die beslist over de Economische Zaken is de Raad Economische en Financiële Zaken (Ecofin). Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

De ministers van Financiën van de eurolanden komen tevens bijeen in de Eurogroep.

Vertegenwoordiger voor Nederland in de Europese Raad is:

Het Europees Parlement

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Economische en Monetaire zaken de voorstellen van de Europese Commissie. Voor Nederland is de volgende Europarlementariër lid:

Overeenstemming in de Raad van de Europese Unie sluit de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Hot issues

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Via onderstaande symbolen kunt u de omvang van de informatie over dit beleidsterrein op uw behoefte van dit moment afstemmen:

	Niveau	Rubrieken
	1. Kort	In vogelvlucht, Wie doet wat?
	2. Uitgebreid	Niveau 1 + Juridisch kader

Afhankelijk van het niveau kunnen ook de teksten van de rubrieken uitgebreider en specialistischer zijn.

Tip

Deze icoontjes treft u ook aan boven de inhoudsopgave aan de rechterkant van deze pagina.