Samenwerking justitie, vrijheid en veiligheid - Europa NU

De afgelopen jaren zijn de lidstaten van de Europese Unie steeds meer gaan samenwerken op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Dit is met name van belang nu de grenzen tussen de lidstaten zijn weggevallen.

Deze ontwikkeling wordt sterk bevorderd door de toestroom van vluchtelingen en (illegale) asielzoekers naar alle lidstaten van de Europese Unie (EU), grensoverschrijdende misdaad en het wereldwijde terrorisme. Dit zijn vraagstukken die het beste op Europees niveau opgelost kunnen worden.

Al vanaf 1957 was het vrij verkeer van personen op het grondgebied van de Europese Gemeenschap een van de doelstellingen van de EG. Destijds ging het vooral om werknemers die zich in een ander land wilden vestigen; van grote hoeveelheden asielzoekers was nog geen sprake.

Met de goedkeuring van de Europese Akte in 1986 begon ook de weg naar een interne markt. Personen, goederen, kapitaal en diensten moesten zich vrij in de Europese Gemeenschap kunnen bewegen. De grenscontroles tussen de lidstaten moesten worden afgeschaft en de buitengrenzen juist versterkt. Ook moest er een gezamenlijk Europees asiel- en immigratiebeleid worden ontwikkeld.

Door het verdwijnen van de grenscontroles bleek de misdaad in Europa zich snel internationaal te verspreiden. Mensenhandel, drugstransporten, autodiefstallen en (sinds de invoering van de euro) ook valsemunterij zijn Europese problemen geworden. Deze vragen om een Europese aanpak. De politiediensten uit de lidstaten werken dan ook steeds vaker samen.

Om het uitwisselen van persoonsgegevens mogelijk te maken is het Verdrag van Prüm gesloten. Landen kunnen DNA-profielen, vingerafdrukken en nummerplaten vergelijken. Sinds juni 2007 hebben alle EU-landen toegang tot elkaars bestanden.

Lees meer

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement en de Europese Raad een rol.

Initiatief voor nieuw beleid: Europese Commissie of Europese Raad

Voor het voorstellen van algemene richtsnoeren geldt dat de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken deze opstelt. Vertegenwoordigers voor Nederland in deze Raad zijn:

Voor voorstellen op het gebied van burgerschap, en voorstellen aangaande de werkwijze en structuur van Eurojust geldt dat de Commissie deze opstelt. Eerst verantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Justitie, grondrechten en burgerschap:

Voor de voorstellen op het gebied van veiligheid, en voorstellen aangaande Europol is de eerst verantwoordelijke de Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken en Justitie:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Besluitvorming door de Europese Raad

Voor het vaststellen van algemene richtsnoeren geldt dat de Europese Raad besluit met eenparigheid van stemmen.

Vertegenwoordiger van Nederland in de Europese Raad is:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

Voor voorstellen over vrij reizen binnen de Unie, en voorstellen aangaande de werkwijze en structuur van Europol en Eurojust geldt de gewone wetgevingsprocedure.  

De raadsformatie die beslist over justitiële zaken is de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken.

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Burgerlijke vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Relatie met andere terreinen.

Onder justitiële samenwerking en de ruimte van vrijheid en veiligheid vallen een aantal specifieke deelgebieden, te weten het visa- en schengenbeleid, de bestrijding van terrorisme, grenscontroles ten behoeve van het asielbeleid en criminaliteitsbeleid. Voor maatregelen op die terreinen gelden de besluitvormingsprocedures die daar vermeld staan.

Hot issues

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Via onderstaande symbolen kunt u de omvang van de informatie over dit beleidsterrein op uw behoefte van dit moment afstemmen:

	Niveau	Rubrieken
	1. Kort	In vogelvlucht, Wie doet wat?
	2. Uitgebreid	Niveau 1 + Juridisch kader

Afhankelijk van het niveau kunnen ook de teksten van de rubrieken uitgebreider en specialistischer zijn.

Tip

Deze icoontjes treft u ook aan boven de inhoudsopgave aan de rechterkant van deze pagina.