Europese Raad - Europa NU

Dit orgaan bestaat uit de regeringsleiders van de 27 lidstaten van de Europese Unie en de voorzitter van de Europese Commissie. De Europese Raad komt minstens vier keer per jaar bijeen om de algemene politieke beleidslijnen vast te stellen.

Bijeenkomsten van de Europese Raad zijn belangrijk: de regeringsleiders stellen prioriteiten vast die voor de Europese Commissie vaak het startpunt zijn bij de formulering van nieuwe initiatieven. De Europese Raad moet niet verward worden met de Raad van Europa (een internationale organisatie) noch met de Raad van de Europese Unie (ook wel Raad van Ministers genoemd).

Bijeenkomsten van de Europese Raad vormen mijlpalen in het politieke leven en de ontwikkeling van de Europese Unie. De besluiten tijdens de bijeenkomsten van de Europese Raad zijn een belangrijke stimulans bij het bepalen van de algemene politieke richtsnoeren. De vaste voorzitter kan hierbij accenten leggen, door bepaalde onderwerpen te agenderen.

Fundamentele hervormingen: Intergouvernementele Conferentie (IGC)

De Europese Raad heeft als enig orgaan van de Europese Unie de bevoegdheid om EU-verdragen aan te passen. De Europese Raad krijgt dan een speciale vorm, namelijk die van een Intergouvernementele Conferentie (IGC).

Elk land heeft tijdens een IGC een vetorecht. Er kunnen pas besluiten worden genomen als alle landen het met elkaar eens zijn.

De Europese Raad komt minimaal twee maal per jaar bijeen in Brussel, doorgaans in juni en december. De Europese Raad wordt belegd door de lidstaat die het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie bekleedt. De vergaderingen - ook wel Europese toppen genoemd - duren meestal twee dagen.

De Europese Raad heeft een vaste voorzitter. Deze wordt voor een termijn van tweeënhalf jaar benoemd. De vaste voorzitter bereidt de vergaderingen  van de Europese Raad voor en leidt deze. Daarnaast onderhoudt de vaste voorzitter namens de Europese Raad de contacten op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders op het gebied van buitenlands beleid.

Op de Europese Raad komen staatshoofden en regeringsleiders van alle EU-lidstaten bijeen. In de praktijk zijn dat 24 ministers-presidenten en drie presidenten (die van Frankrijk, Letland en Litouwen).

Op de Europese Raad wordt Nederland vertegenwoordigd door de minister-president. Sinds 22 juli 2002 is dat Jan Peter Balkenende.

De premier krijgt tijdens de Europese Raad assistentie van de minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen, en van de staatssecretaris voor Europese Zaken, Frans Timmermans. Met de invoering van het Verdrag van Lissabon is de toegang van andere bewindslieden beperkt.

Van alle Europese instellingen is de Europese Raad de jongste. In de originele verdragen was er nog geen Europese Raad of iets dat er mee te vergelijken viel. Ze is ontstaan als gevolg van een bestuurlijke crisis. 

In 1965 besloot Frankrijk uit onvrede weg te blijven uit vergaderingen van de Raad van Ministers. Het gevolg hiervan was, omdat besluiten met unanimiteit genomen moesten worden, dat het werk effectief stil lag. Een half jaar later werden de problemen gladgestreken, en sloten de lidstaten het Luxemburg-compromis. De regeringsleiders zouden de meest belangrijke zaken onderling bespreken, en zij zouden de richting waarin de Europese Gemeenschappen, en later de Europese Unie, zich zou ontwikkelen uitstippelen. Dit ging ten koste van de positie van de Raad van de Europese Unie, waar de lidstaten op ministerieel niveau worden vertegenwoordigd.

In 1974 werd de Europese Raad echt opgericht. Vanaf dat moment zouden de regeringsleiders elk half jaar bijeenkomen, en meer indien dat nodig was. De voorzitter van de Europese Commissie mocht bij die toppen aanwezig zijn.

De invloed van de Europese Raad was en is groot, omdat het gaat om regeringsleiders. Het maakt uit hoe goed die regeringsleiders elkaar aanvoelen en begrijpen. Zo was de samenwerking tussen de Duitse kanselier Kohl en de Franse president Mitterrand eind jaren '80 uitstekend, wat de verdere Europese integratie ten goede kwam. Daarentegen wist De Gaulle eerder, in de jaren '60, juist iedereen tegen zich in het harnas te jagen.

In het Verdrag van Maastricht kreeg de Europese Raad een officiële status binnen de institutionele structuur van de Europese Unie. De Europese Raad maakt geen onderdeel uit van het normale wetgevingsproces. Daar worden de lidstaten vertegenwoordigd door de Raad van Ministers.

Toch lijkt het erop dat de Europese Raad zich in de loop der jaren meer is gaan bezighouden met actuele specifieke beleidsonderwerpen, en niet alleen meer met de algemene politieke lijn. Zo heeft de Europese Raad bijvoorbeeld uitspraken gedaan over de situatie in Darfur. Ook komt de Europese Raad vaker bijeen, vier in plaats van twee keer per jaar, en bij bepaalde crisis komen daar extra vergaderingen bij.

Tot halverwege de jaren negentig was de Europese Commissie een grote kracht in het proces van steeds verdere integratie. Wanneer de Europese Commissie het voortouw niet neemt, ligt het initiatief bij de Europese Raad. In het verdrag staat dat de Europese Raad moet bepalen hoe de Europese Unie er uit komt te zien. Het lijkt erop dat zij dit meer dan voorheen alleen doet.

Reageer

Delen: